تولید مثل

مقدمات جفتگیری

اولین علامت شروع فحلی در سگها ، خروج ترشحات قرمزرنگ و خونی

ازدستگاه تناسلی است که ممکن است یک هفته ادامه یابد و سپس رنگ

آن به زرد تغییرمی یابد که تداوم آن نیز در حدود یک هفته دیگر است .

همزمان قسمت خارجی دستگاه تناسلی (فرج) متورم می شود . در خلال

این دو هفته  ، تخمک گذاری اتفاق می افتد و این بدان معنا است که

اگر سگ ماده دراین زمان جفتگیری نماید احتمال آبستن شدن وجود دارد .

توجه به این نکته حائز اهمیت است که وضعیت فحلی در همه سگهای ماده

 به یک شکل نیست ؛ بلکه مراحل آن از سگی به سگ دیگر فرق می کند .

 به طورکلی بعد ازهفته سوم ، تورم دستگاه تناسلی کاهش یافته و تا

چندین ماه فحلی رخ نخواهد داد .

در زمان فحلی ممکن است برخی تغییرات رفتاری نیز مشاهده گردد . سگ

 ماده در این زمان ممکن است برای جستجوی سگ نر از خانه خارج شود ،

یا ممکن است دم خود را بالا نگه دارد و یا در موقع نوازش حالت جفتگیری را

بخود بگیرد . مخصوصا ً زمانی که شما کمر حیوان را مالش دهید . اما این

علائم هیچگاه به شدت و حدت تمایلات جنسی در سگهای نرنیست .

تمایلات سگهای نر بصورت دوره ای نیست ، بلکه سگ نر در تمام ایام

نسبت به سگهای ماده فحل تمایل نشان می دهد . سگهای نر در این زمان

 مهاجم ترشده و حتی بر سر سگهای ماده فحل ، با یکدیگر به نبرد 

 میپردازند . سگهای نر در این مرحله تمایل دارند که برای جلب ماده ها و در

عین حال ، هشدار دادن به نرهای رقیب ، با ادرار خود محدوده خود را نشانه

گذاری کنند . مشاهده این که سگ نر بر روی اجسام مختلف (یا حتی افراد)

بپرد یا سوار شود ، غیرعادی نیست . بنابراین چنانچه علاقه ای به آبستن

شدن سگ خود ندارید ، باید در خلال فحلی کاملا ً مواظب باشید تا سگ

ماده شما بطور ناخواسته از خانه خارج نشود و یا سگهای نری که در

همسایگی و نزدیکی شما وجود دارند ، وارد محوطه منزل شما نشوند .

اما چنانچه واقعا ً می خواهید که ازسگ خود توله بگیرید ، ضمن مشورت با

دامپزشک خود ، اطلاعات کافی از روند و چگونگی جفتگیری و آبستنی و

زایمان و نگهداری از توله های نوزاد و شیرخوار را کسب نمائید . به هر

شکل باید وقت خود را طوری تنظیم نمائید تا بتوانید در نگهداری از توله های

 تازه متولد ، تمیزکردن ، مراقبت و متعاقبا ً غذادادن و بازی کردن و  ... زمان

کافی داشته باشید .

نکته دیگر که بسیار حائز اهمیت است ، آن است که برای حفظ خصوصیات

 نژادی در توله ها ، حتما ً از سگ نر هم نژاد با سگ ماده خود بهره بگیرید .

چنانچه مایل به نسل کشی از سگهای خود می باشید لازم است که نکات

 زیر مورد توجه قرار گیرد :

به منظور جلوگیری از وارد شدن استرس و فشار ناشی از آبستنی و زایمان

 و شیردهی به حیوانات جوان ، می بایست که از جفتگیری سگهای ماده در

 اولین فحلی اجتناب شود . حتی توصیه بر این است که سگهای ماده در دو

 فحلی متوالی نیز آبستن نشوند تا بدن آنها بتواند در خلال دو آبستنی ،

توانائی و قدرت لازم را به نحو مناسب کسب نماید . چنانچه در اولین فحلی

 و یا در دو فحلی متوالی آبستنی صورت گیرد ، می بایست که با تغذیه

مناسب از بروز مشکلات آتی پیشگیری نمود .

حداقل یک ماه قبل از جفتگیری ، بایستی دام ماده توسط دامپزشک مورد

 معاینه قرارگیرد و از لحاظ واکسیناسیون اقدامات لازم صورت پذیرد . سگ

ماده می بایست از لحاظ بدنی شرایط مناسبی داشته باشد و در عین حال

از افزایش وزن و چاقی پرهیزگردد . مبتلا به بیماریهای پوستی نباشد تا آن را

 به توله ها نیز سرایت ندهد . همچنین حداقل سه هفته قبل از جفتگیری

می بایست درمانهای ضد انگلی نیز انجام شود . در صورت امکان سگهای نر

 و ماده را می بایست قبل از جفتگیری از لحاظ بیماری بروسلوز (تب مالت)

آزمایش نمود . بروسلوز یک بیماری عفونی وباکتریائی است که می تواند

 باعث عقیمی یا سقط خودبخود در روز 45 الی 55 آبستنی گردد .

نحوه نظارت بر جفتگیری در نژادهای مختلف متفاوت است و پرورش

دهندگان سگ نیز نظرات متفاوتی دارند . در اکثر موارد سگهای ماده در

خلال روز دهم الی چهاردهم از شروع پرواستروس یعنی شروع ترشحات

رنگی (پریود) جفتگیری می کنند . لذا از چند روزقبل باید هماهنگی لازم با

صاحب سگ نر نیز به عمل آید . در خلال این مدت مجموعا ً 2 الی 3

جفتگیری به صورت یک روز در میان نتایج خوبی را در اکثر سگها به دنبال

دارد .

معمولا ً دومین روزی که ترشحات ، تغییر رنگ پیدا می کنند مناسب ترین

زمان برای آبستن شدن است و ممکن است سگ ماده تا سه روز دیگر بعد

از این واقعه نیز جفتگیری موفق داشته باشد . بهتر است که دو روز بعد نیز

جفتگیری مجدد به عمل آید تا اطمینان کافی برای آبستن شدن سگ فراهم

گردد . بعد از این زمان اگرچه ممکن است ترشحات تناسلی و جلب توجه

 سگ وجود داشته باشد ، اما منجر به جفتگیری و یا آبستنی نخواهد شد .

 در برخی از سگها نشانه های فحلی چندان مشهود نمی باشد . در این

قبیل سگها انجام آزمایشات میکروسکوپی از سلولهای واژن که توسط

دامپزشک صورت خواهد گرفت ، می تواند راهنمای بسیار مناسبی در تعیین

 بهترین زمان برای جفتگیری باشد .

محیط و تغییر آن ، اثرات مهارکننده بسیار کمی برروی سگهای ماده دارد .

بنابراین بهتر این است که سگهای ماده را جهت جفتگیری پیش سگهای نر

ببرید . در زمان جفتگیری سگ نر از پشت سگ ماده بالا می رود و میانه بدن

 آن را به وسیله دستهای خود نگه می دارد . زمان جفتگیری مدتی طولانی

بوده و در حدود 10 الی 30 دقیقه به طول می انجامد . این مرحله که تحت

عنوان گره خوردن یا فقل کردن نامیده می شود کاملا ً نرمال و طبیعی است

و علت آن تورم ناحیه ای از آلت تناسلی دام نر به نام bulbus glandis است

که مانع خارج شدن آن از فرج می گردد .

در خلال فقل کردن ، سگ نر می تواند به اطراف چرخش نماید ؛ به نحوی

که سگ نر و ماده پشت به پشت یکدیگر قرارمی گیرند . در زمان قفل کردن

 نباید سگ نر و ماده را از یکدیگر جدا نمود ، زیرا باعث صدمه دیدگی یک یا

هر دو سگ از ناحیه تناسلی خواهد شد . با اتمام جفتگیری ، سگ ماده را

از سایرسگهای نر دور نگه دارید . زیرا ممکن است با آنها نیز جفتگیری

 نموده و توله های متفاوتی را آبستن گردد . عدم توجه به این امر می تواند

 باعث تولد توله های دو رگ و مخلوط گردد .